De SpaceX Dragon ruimtecapsule genaamd 'Freedom' met aan boord ESA-astronaut Sophie Adenot, NASA-astronauten Jessica Meir en Jack Hathaway en Roscosmos-kosmonaut Andrei Fedyaev is op 14 februari om 20:15 GMT/21:15 CET aangemeerd bij het internationale ruimtestation ISS. Hiermee is de εpsilon-missie van ESA officieel van start gegaan. De Franse astronaute Sophie Adenot zal tijdens haar langdurige ruimtemissie aan boord van het ISS ook verschillende Belgische experimenten uitvoeren.
De vierkoppige bemanning werd op vrijdag 13 februari om 10:15 GMT/11:15 CET gelanceerd met een Falcon 9-raket vanaf het Kennedy Space Center van NASA in Florida. Na ongeveer 34 uur in een baan om de aarde te hebben gevlogen en het internationale ruimtestation ISS te hebben ingehaald, maakten de leden van Crew-12 zich klaar voor het aanmeren. Sophie Adenot en Jack Hathaway, die beiden een achtergrond als testpiloot hebben, maakten van deze tijd gebruik om zich vertrouwd te maken met het leven en werken in microzwaartekracht. Toen de toegangsluiken eenmaal waren geopend, werd Crew-12 aan boord verwelkomd door NASA-astronaut Christopher Williams en Roscosmos-kosmonauten Sergei Kud-Sverchkov en Sergei Mikayev, die sinds hun aankomst met een Sojoez in november 2025 op het station verblijven. Sophie Adenot van ESA en Jack Hathaway van NASA ontvingen vervolgens tijdens een korte ceremonie hun astronautenvleugels uit handen van stationcommandant Sergei Kud-Sverchkov. Crew-12 sprak ook zijn dankbaarheid uit aan de teams van NASA en SpaceX voor de vlotte vlucht en deelde zijn enthousiasme om aan het werk te gaan.
Klaar om de wetenschap vooruit te helpen
Met Sophie aan boord is de εpsilon-missie officieel van start gegaan. εpsilon zal naar verwachting negen maanden duren en wordt daarmee de langste ESA-astronautenmissie tot nu toe. Tijdens haar verblijf op het station zal Sophie fungeren als bemanningsspecialist voor zowel Columbus, de Europese laboratoriummodule, als Kibo, de Japanse wetenschappelijke module. Sophie zal tot 36 experimenten uitvoeren vanuit Europa, waaronder zeven die speciaal voor de εpsilon-missie zijn ontwikkeld door CNES, het Franse ruimteagentschap. Het onderzoek aan boord van het station bestrijkt een breed scala aan wetenschappelijke domeinen, van menselijke fysiologie en klimaatonderzoek tot technologische demonstraties, en heeft tot doel het leven op aarde te verbeteren en toekomstige verkenningsmissies te ondersteunen. “De εpsilon-missie onderstreept het streven van ESA om een continue menselijke aanwezigheid in een lage baan om de aarde te handhaven en deze te benutten, te beginnen met wetenschap. Sophie is de eerste beroepsastronaut van de klas van 2022, de ‘Hoppers’, die gaat vliegen”, aldus Daniel Neuenschwander, directeur Menselijke en Robotische Exploratie van ESA. “Ze ging direct van de basistraining over naar de missiespecifieke training en presteerde consequent boven verwachting. Ik ben trots op het uitzonderlijke werk dat Sophie en onze teams hebben verricht, een groep getalenteerde ‘epsilon's’ die dit alles mogelijk hebben gemaakt.”
Belgische inbreng
ISS-experimenten met een grote Belgische inbreng Microzwaartekracht biedt wetenschappers een uniek laboratorium. Aan boord van het ISS worden experimenten uitgevoerd in een toestand van haast gewichtloosheid (microzwaartekracht). De zwaartekracht is niet volledig verdwenen, maar het effect ervan wordt sterk afgezwakt. Zo kunnen bepaalde fysische en biologische fenomenen veel duidelijker worden bestudeerd en worden innovaties ontwikkeld die zowel nuttig zijn voor de ruimtevaart als voor toepassingen op aarde. Sophie Adenot voert die activiteiten uit in het kader van de ESA-onderzoeksprogramma’s waaraan België bijdraagt en waarvan ons land ook de vruchten plukt dankzij zijn wetenschappelijke en industriële teams. Bij die missie zijn Belgische actoren betrokken bij verschillende activiteiten, waaronder:
- Exposome Signature: Belgische deelname in het wetenschappelijke team (ULB).
- BrainDTI: forse bijdrage van Belgische onderzoekers (met name de UAntwerpen en de ULB).
- Chrystallo: Belgische wetenschappelijke bijdrage (ULB) en industriële ondersteuning via Redwire.
- Condensation on fins (HTH2): Belgische wetenschappelijke bijdrage en industriële ondersteuning via Redwire (BE).
- Marangoni in Films: Belgische wetenschappelijke deelname en Belgische industriële ondersteuning, ook via Redwire (BE).
Vijf experimenten, en een activiteit in een commercieel kader waarbij ook Belgische actoren betrokken zijn (waaronder Space Applications Services). Dat illustreert de groei van diensten in een baan om de aarde als aanvulling op de onderzoeksprogramma’s, en toont aan dat het Belgische ecosysteem zich al op die nieuwe markten positioneert. Tijdens zijn toekomstige missie zal Raphaël Liégeois niet alleen experimenten uitvoeren in het kader van ESA-onderzoeksprogramma’s, maar ook 100% Belgische experimenten, ontworpen en aangestuurd door wetenschappelijke en industriële teams in ons land.
Vanessa Matz : “Dat maar liefst vijf Belgische experimenten worden uitgevoerd aan boord van het ISS bewijst de sterke opgebouwde ervaring en geloofwaardigheid van onze onderzoeksinstellingen op vlak van ruimtevaart. De komende jaren blijft België investeren op dat gebied, met name in het kader van de bijdrage aan ESA. Dergelijke experimenten leveren fundamentele kennis op en maken concrete vooruitgang mogelijk op tal van gebieden, zoals gezondheidszorg en medisch onderzoek."
Structurele investeringen: wetenschap, jobs, concurrentiekracht en strategische autonomie
Die activiteiten passen binnen de ESA-programma’s waaraan België op een structurele manier bijdraagt. Tijdens de ESA-ministerraad in 2025 (CM25, Bremen) heeft België grote bedragen ingeschreven, onder meer voor exploratie (ISS en verder), aardobservatie, toegang tot de ruimte, ruimteveiligheid, telecommunicatie en technologieën die nodig zijn voor toekomstige ruimtemissies. De Belgische bijdrage aan het gedeelte “Exploration” (European Exploration Envelope Programme – E3P, periode 3) bedraagt 109,9 miljoen euro, waarvan 47,9 miljoen euro voor het LEO-segment (Low Earth Orbit) dat nauw aansluit bij de activiteiten in het ISS en het gebruik van een microzwaartekrachtomgeving. Ook aan activiteiten gelinkt aan de Maan (27 miljoen euro), Mars (3 miljoen euro), wetenschap in de ruimte (29 miljoen euro) en technologische voorbereiding (ExPeRT, 3 miljoen euro) wordt bijgedragen. In totaal bedraagt de Belgische bijdrage zoals voorgesteld op CM25 1 109 miljoen euro, inclusief een bijdrage van Defensie, wat een weerspiegeling is van de beleidskeuze om de Europese capaciteit te versterken, onze autonomie te consolideren en een snelgroeiende industriële sector te ondersteunen.
Bron: BELSPO/ESA
